शनिबारको बिहान अरू दिनभन्दा शान्त हुन्थ्यो, तर केशवबाबुको मनमा भने एउटा छुट्टै हुटहुटी चलिरहेको हुन्थ्यो। वर्षौँसम्म सञ्चार माध्यमको हतारो, मृत्युरेखा (डेडलाइन) को दबाब र समाचार कक्षको कोलाहलमा बिताएका उनका आँखाहरू अहिले पनि बिहान साढे पाँच बज्नेबित्तिकै आफैँ खुल्थे। पेसाबाट अवकाश लिएको दुई वर्ष भइसके पनि बानी कहाँ बदलिन्थ्यो र!
चियाको कप हातमा लिएर उनी बैठक कोठाको पुरानो आरामकुर्सीमा बसे। अगाडिको टेबलमा आजका पत्रिकाहरू थुप्रिएका थिए। देशका ठुला राजनीतिक उतारचढाव, सेयर बजारको उतारचढाव र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिका समाचारहरू हेडलाइन बनेर सजिएका थिए। उनले चियाको सुरुप्प पारे र ती पानाहरू पल्टाउन थाले। तर, आज उनको ध्यान ती समाचारमा थिएन। उनको नजर त आफ्नै कोठाको कुनामा रहेको त्यो काठको पुरानो बाकसमा अड्किएको थियो, जहाँ उनको जीवनका अनेकौँ सम्झनाहरू, पुराना डायरीहरू र हस्तलिखित पानाहरू थन्किएका थिए।
"बुबा, आज पनि त्यही पुरानो पानाहरूकै संसारमा हराउने विचार छ कि क्या हो?" छोरी अभिलाषाले कोठामा प्रवेश गर्दै भनी।
केशवबाबुले चश्मा अलिकति नाकको डाँडीमा सार्दै मुस्कुराए, "होइन कली, म त केवल विचार गर्दै थिएँ। यी पत्रिकाहरूमा छापिने समाचारको आयु त २४ घण्टा मात्रै त हुन्छ नि, हैन? भोलि अर्को समाचार आउँछ, हिजोको हराउँछ। तर मान्छेको जीवनको कथा... त्यो त कहिल्यै पुरानो हुँदैन।"
"त्यसो भए आफ्नो त्यो आत्मकथा लेख्ने काम कहाँ पुग्यो त? शीर्षक सोच्नुभयो?" अभिलाषाले सोधी।
केशवले लामो सास फेरे। विगत केही महिनादेखि उनी आफ्नो पत्रकारिताको यात्रा, युद्ध र शान्तिका रिपोर्टिङहरू, र पर्दापछाडिका सत्यहरूलाई समेटेर एउटा पुस्तक लेख्ने तरखरमा थिए। उनले धेरै शीर्षकहरू सोचेका थिए— 'अक्षरका डोबहरू', 'प्रविधिको चक्कर', 'सिंहावलोकन'। तर कुनै पनि शीर्षकले उनको मनको भावलाई पूर्ण रूपमा समात्न सकेको थिएन।
"सोच्दै छु कली," केशवले भने, "कथा लेख्न सजिलो छ, तर आफ्नै जीवनलाई कति सत्य र कति काल्पनिक बनाउने भन्ने कुराको तराजु मिलाउन निकै गाह्रो हुने रहेछ।"
उनी उठेर त्यो बाकसको नजिक गए र एउटा पुरानो, पहेंलो भइसकेको डायरी निकाले। त्यो सन् १९९० को दशकको डायरी थियाे, जतिबेला उनी एउटा युवा रिपोर्टरका रूपमा गाउँ-गाउँ डुल्थे। डायरी पल्टाउँदा एउटा ओइलाएको फूलको थुँगा खस्यो। त्यो फूल उनलाई मनाङको एउटा सानो गाउँकी आमैले रिपोर्टिङको क्रममा खादाको साथमा दिएकी थिइन्। ती आमैले भनेकी थिइन्, "बाबु, तिम्रो कलमले सधैँ सत्यको पक्ष लिनु, देशको दुःख बोल्नु।"
त्यो सम्झनाले केशवको आँखा रसाए। उनले महसुस गरे, पत्रकारिता केवल एउटा पेसा मात्र थिएन, त्यो त समाजको ऐना थियो। तर अब, उनी त्यो ऐनाको अर्को तर्फ उभिएर आफैँलाई हेरिरहेका थिए। अब उनले लेख्नुपर्ने कथा समाचारको 'के, कहाँ, कहिले र कसरी' मात्र थिएन, बरु 'किन' को गहिराइ थियो।
"मैले शीर्षक फेला पारेँ अभिलाषा," केशवले दृढ स्वरमा भने।
अभिलाषा उत्सुक भइन्, "के राख्नुभयो त बुबा?"
केशवले डायरीको पहिलो पानामा आफ्नो पुरानाे कलमले ठुला अक्षरमा लेखे— 'समयको तराजु: एक पत्रकारको भित्री यात्रा'।
"किनभने," केशवले थपे, "हामीले जीवनभर अरूको न्याय र अन्यायलाई समयको तराजुमा जोख्ने काम गर्यौँ। अब पालो आफ्नै अनुभव र स्मृतिहरूलाई त्यही तराजुमा राखेर संसारलाई सुम्पिने हो।"
बाहिर घाम उज्यालो हुँदै गइरहेको थियो। शनिबारको त्यो सुनौलो बिहान केशवबाबुका लागि केवल एउटा बिदाको दिन मात्र रहेन, बरु उनको जीवनको नयाँ अध्याय सुरु हुने एउटा ऐतिहासिक प्रस्थानविन्दु बन्यो। उनले कम्प्युटर अन गरे र पहिलो शब्द टाइप गर्न थाले।
