कथा: साउने झरी र बैंसालु सपना

असार सकिएर साउन लागे पनि आकाशको मन अझै पग्लिरहेकै थियो। आज शनिबार, हप्ताभरिको कामको थकान मेट्ने दिन भए पनि गाउँका ५२ वर्षीय किसान हरिबहादुरका लागि भने यो विश्रामको दिन थिएन। बिहानैदेखि 'झ्याप्प-झ्याप्प' परिरहेको साउने झरीले उनको मनमा एकातिर खुसी र अर्कोतिर दियो जस्तै सानो चिन्ता जगाएको थियो।

हरिबहादुरले मझेरीमा बसेर तमाखुको तान तान्दै बाहिर आँगनमा बगिरहेको पानीको भेललाई हेरे। यो साउने झरी किसानका लागि केवल पानी मात्र थिएन, यो त खेतका गह्राहरूमा रोपेको धानका लागि अमृत थियो। असारको चर्को धूप र हिलोमा पसिना बगाएर रोपेको धानका बिरुवाहरू अहिले यही झरीको फेर समातेर हरिया हुँदै जुँगा हाल्ने तर्खरमा थिए। झरीले नुहाएका डाँडापाखाहरू जताततै हरियालीले गर्दा दुलहीझैँ सिँगारिएका देखिन्थे।

"ए बुढी, आज त शनिबार पनि हो, झरीले गर्दा खेताला पनि आउँदैनन्। म एक्लै भए पनि तल बेसीको खेतमा गएर आलीको हिलो मिलाएर आउँछु," हरिले श्रीमतीलाई भान्सातिर फर्कँदै भने।

श्रीमतीले तातो चियाको गिलास हातमा थमाउँदै भनिन्, "यो झरीमा रुझ्दै कहाँ जानुहुन्छ? अलि बिसाओस् अनि जानुहोला नि।"

तर, किसानको मन कहाँ मान्थ्यो र! झरी जति दर्किन्थ्यो, हरिको मन उति नै खेतका गह्राहरूतिर दगुर्थ्यो। पानी धेरै भएर आली भत्कियो भने भर्खर सप्रिन लागेको धान बगाउन सक्थ्यो। पुरानाे प्लास्टिकको घुम (स्याखु) ओढेर, हातमा कोदालो बोक्दै हरिबहादुर बेसीतर्फ झरे।

बाटोभरि साउने झरीको आफ्नै संगीत थियो— पातहरूमा टिपटिप गरेको आवाज, स-साना खोल्साहरूमा सुसाउँदै बगेको पानी, र माटोको त्यो आल्हादकारी सुगन्ध। खेतमा पुग्दा अरू केही किसानहरू पनि आ-आफ्नो खेतको आली सम्हाल्न छाता र घुम ओढेर निस्किसकेका थिए। एकअर्कालाई देखेपछि उनीहरूले टाढैबाट हात उठाएर अभिवादन गरे। त्यो झरीमा पनि उनीहरूको अनुहारमा एउटा आत्मिय मुस्कान थियो।

हरिले कोदालोले भत्किन लागेको आलीको माटो थुपारे, जमेको धेरै पानीलाई निकास दिए। हिलोमा गाडिएका उनका गोडाहरू र अनुहारमा परेका पानीका थोपाहरूले उनलाई थकित होइन, झन् ऊर्जावान् बनाइरहेका थिए। झरीको प्रत्येक थोपासँगै उनले आउँदो मंसिरको पहेंलपुर धानको बाला र भकारी भरिने सपना देखिरहेका थिए।

दिनभरिको काम सकेर साँझपख जब हरिबहादुर घर फर्किए, उनको शरीर भिजेर चिसो भएको थियो तर मन भने निकै न्यानो थियो। मझेरीमा बलेको आगोको रापमा हात सेक्दै गर्दा बाहिर साउने झरी अझै एकनासले परिरहेकै थियो। हरिबहादुरले लामो सास फेरे र मनमनै सोचे— यो शनिबार र यो झरीले उनको शरीरलाई थकाए पनि, उनको किसानको आत्मालाई भने नयाँ जीवन दिएको थियो।