काठमाडौं। विगतका वर्षहरूमा राजनीति केवल सत्ता समीकरण र कुर्सीको हेरफेरमा सीमित हुने गर्थ्यो।
तर, वि.सं. २०८२ साल नेपाली राजनीतिका लागि एउटा यस्तो प्रस्थान विन्दु बन्यो, जसले स्थापित दलहरूको वर्चस्वलाई खुम्च्याउँदै नयाँ पुस्ता र नयाँ एजेन्डालाई सिंहदरबारको मूल ढोकासम्म पुर्यायो। विश्लेषकहरूले यस वर्षलाई 'राजनीतिक सुनामी'को संज्ञा दिएका छन्।
भदौको विद्रोह: परिवर्तनको आधार
वर्षको मध्यतिर (भदौ २३ र २४ गते) काठमाडौंको सडकमा देखिएको 'जेन-जी' (Gen-Z) आन्दोलनले २०८२ को राजनीतिक दिशा तय गरेको थियो। सामाजिक सञ्जालबाट सुरु भएको युवाहरूको आक्रोशले तत्कालीन केपी शर्मा ओली नेतृत्वको गठबन्धन सरकारलाई बहिर्गमनको बाटो देखायो। उक्त आन्दोलनले वर्षौँदेखिको राजनीतिक सिन्डिकेटविरुद्ध नेपाली जनता, विशेषगरी युवाहरू कति रुष्ट छन् भन्ने कुराको प्रमाण दियो।
ऐतिहासिक चुनाव र अप्रत्याशित परिणाम
फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन २०८२ को सबैभन्दा ठूलो 'सुनामी' सावित भयो। दशकौँसम्म आलोपालो शासन गर्दै आएका नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमाले जस्ता ठूला दलहरूलाई किनारा लगाउँदै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले ऐतिहासिक सफलता हासिल गर्यो। बालेन्द्र शाह (बालेन) को नेतृत्व र रास्वपाको उदयले परम्परागत राजनीतिक किल्लाहरू भत्काइदियो।
निर्वाचनपछिको शक्ति सन्तुलन:
रास्वपा: १८२ सिटसहित करिब दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत।
नेपाली कांग्रेस र एमाले: इतिहासमै सबैभन्दा न्यून सिटमा खुम्चिन पुगे।
बालेन्द्र शाहको उदय: नयाँ नेतृत्वको युग
यो वर्षले नेपाललाई एक युवा र गैर-परम्परागत पृष्ठभूमिबाट आएको प्रधानमन्त्री दियो। र्यापर र इन्जिनियरको छवि बनाएका बालेन्द्र शाहले काठमाडौंको मेयरबाट सिधै देशको कार्यकारी प्रमुख (प्रधानमन्त्री) सम्मको यात्रा तय गरे। मधेशी मूलको नेतृत्व र युवा जोसले सिंहदरबार प्रवेश पाउनु यस वर्षको सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक उपलब्धि मानिएको छ।
भ्रष्टाचार विरोधी अभियान र सुशासनको आशा
२०८२ साल राजनीतिक रूपमा मात्र नभई कानुनी रूपमा पनि सक्रिय रह्यो। पुराना भ्रष्टाचारका फाइलहरू खुल्नु र शक्तिशाली नेताहरूमाथि छानबिन सुरु हुनुले जनतामा सुशासनको केही आशा जगाएको छ। नयाँ सरकारले ल्याएको १०० बुँदे सुधारको एजेन्डाले वर्षको अन्त्यसम्ममा राजनीतिलाई 'गफ' भन्दा पनि 'काम' मा केन्द्रित गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ।
चुनौती र भविष्यको बाटो
यद्यपि, यो सुनामीले आशा मात्र ल्याएको छैन, चुनौतीहरू पनि थपेको छ। स्थापित दलहरूको आन्तरिक विवाद, नयाँ दलभित्रको व्यवस्थापकीय चुनौती र जनताको आकाशिएको अपेक्षा पूरा गर्नु नयाँ सरकारका लागि फलामको चिउरा चपाउनु सरह छ।
२०८२ सालले नेपाली राजनीतिमा एउटा ठूलो सन्देश छोडेको छ— "जनता परिवर्तन चाहन्छन् र अबको राजनीति केवल विरासतका आधारमा चल्न सक्दैन।" वर्ष २०८३ को संघारमा उभिँदै गर्दा, यो राजनीतिक सुनामीले ल्याएको परिवर्तनले देशलाई स्थिरता र समृद्धितर्फ लैजान्छ कि केवल एउटा अर्को प्रयोग मात्र बन्छ, त्यो भने हेर्न बाँकी नै छ।
