इरस्साइमासे! (स्वागत छ!)
काठमाडाैं। कर्मचारीहरूले पाहुनाहरूलाई स्वागत गर्दा कार्यक्रमस्थलमा जापानी अभिवादन गुञ्जियो। भित्र प्रवेश गर्दा काठमाडौँको भिडभाडलाई पछाडि छोडेर जापान प्रवेश गरेझैँ महसुस हुन्थ्यो। कोठामा न्यानो प्रकाश र जापानी सङ्गीत गुञ्जिरहेको थियो भने भित्ताहरूमा काताकाना (Katakana) मा 'रामेन' र हिरागाना (Hiragana) मा 'याकितोरी' जस्ता शब्दहरू सजाइएका थिए। यो ठाउँलाई यसरी सजाइएको थियो कि जसले पनि यसलाई जापानकै कुनै स्थानीय रेस्टुरेन्ट सम्झने भूल गर्न सक्थ्यो।
काठमाडौँस्थित रेडिसन होटेल परिसरमा हाल सञ्चालन भइरहेको 'जापानी फुड फेस्टिभल' ले जापानी परिकारहरूको बफेट मात्र नभई नेपालीहरूलाई जापानी पाक कला र सांस्कृतिक परम्परासँग नजिक ल्याउने एउटा मञ्च प्रदान गरेको छ।
यो महोत्सव नेपालमा जापानी परिकार तथा आतिथ्य सत्कारमा विशेषज्ञता हासिल गरेको 'होक्काइडो ग्रुप' को सातौँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा आयोजित गरिएको हो। खाना महोत्सवको यो पहिलो संस्करणका लागि कम्पनीले जापानका सुशी सेफ काजुनोरी हायाशी लाई नेपाल ल्याएको छ। सेफ हायाशीले सुशी बनाउने तरिका, माच्चा चिया (Matcha tea) र क्यालिग्राफी (सुलेखन) प्रदर्शनमार्फत आगन्तुकहरूलाई प्रामाणिक जापानी पाक कलाको अनुभव गराइरहेका छन्।
यस महोत्सवको मेनुमा निगिरि सुशी, होसोमाकी रोल्स, तेप्पान्याकी र सुकियाकी गरी नौ प्रकारका ४८ वटा परिकारहरू समावेश छन्। जापानी भोजन संस्कृतिमा पाहुनालाई चिया टक्राउनु आतिथ्यको प्रतीक मानिन्छ। महोत्सवमा पाहुनाहरूलाई खाना खानुअघि कालो माटोको कपमा 'ओचा' (जापानी ग्रिन टी) दिएर स्वागत गरिएको थियो। सुरुमा मलाई यो लगभग स्वादहीन लाग्यो, तर प्रत्येक घुट्कीसँगै मैले यसको सूक्ष्म, स्वादिलो र स्वादिष्ठ 'उमामी' (Umami) स्वाद महसुस गर्न थालेँ।
सुशी काउन्टरमा सेफ हायाशी थिए। उनीसँग काठमाडौँमा आफ्नो लामो अनुभव प्रस्तुत गर्ने अवसर छ। उनले टोकियोको प्रख्यात र प्रिमियम सुशी रेस्टुरेन्ट 'सुशी किमुरा' मा प्रशिक्षार्थीहरूलाई तालिम दिइसकेका छन्। साथै, उनले मेटाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मार्क जुकरबर्गसहितका उच्च पदस्थ व्यक्तिहरूका लागि विशेष भोजनको आयोजना समेत गरिसकेका छन्। मैले उनलाई सुशी बनाउँदा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सामग्री के हो भनेर सोध्दा, उनले सहजै भने— "जापानी मन र मुटु।"
निगिरि सुशीका परिकारहरूमध्ये 'सियर्ड मिडियम-फ्याटी टुना'आफ्नो धनी स्वादका कारण उत्कृष्ट देखिन्थ्यो। सिरका मिसाइएको भातको सानो डल्लामा टुना माछाको पातलो टुक्रा र थोरै वासाबी राखिएको थियो। मध्यम बोसोयुक्त टुना (जसलाई 'चुतोरो' पनि भनिन्छ) मासु र बोसोको सही सन्तुलनका लागि चिनिन्छ, जसले गर्दा यसको स्वाद धनी र बनोट नरम हुन्छ। प्रतिटुक्रा रू. २,००० पर्ने यो सुशीको नरम बनोट र स्वाद अमिलो-पिरो भातसँग घुलमिल हुँदा साँच्चै चाख्न योग्य थियो।
होसोमाकी रोल्स सुशीको अर्को रूप हो। सामुद्रिक लेउ मा बेरिएको यो पातलो रोलभित्र भात र अन्य सामग्री राखिन्छ र टोक्न मिल्ने साना टुक्राहरूमा काटिन्छ। नेपाली ग्राहकहरूका सामान्य भ्रमबारे सोध्दा, हायाशीले धेरैजसो मानिसहरू सुशी भन्नाले होसोमाकी जस्ता बेरिएका परिकारलाई मात्र बुझ्ने गरेको बताए। उनले जापानी सुशी निगिरि (जुन बेलनाकार हुन्छ र परम्परागत रूपमा हातैले खाइन्छ) लगायत विभिन्न रूपहरूमा आउने स्पष्ट पारे। अर्कोतर्फ, होसोमाकी भने सामान्यतया चम्चा वा काँटाले खाइन्छ।
'चिकन सुकियाकी' (Chicken sukiyaki) नोभेम्बरको जाडो साँझका लागि न्यानो र आरामदायी परिकार बन्यो। सोया सस आधारित स्वादिलो झोलमा पस्किएको यस परिकारमा कुखुराको नरम मासु, नरम तोफु, गाजर र हरिया सागपातहरू थिए। कुखुराको मासु र झोलको स्वाद सोसेको तोफु दुवै उत्तिकै नरम थिए। सागपातले अन्य सामग्रीहरूको नर्मतालाई सन्तुलनमा राख्दै थोरै कुरकुरेपन थपेको थियो। मलाई सबैभन्दा रोचक लागेको कुरा चाहिँ काँचो अण्डा थियो, जसलाई खानुअघि सुकियाकीमा मिसाउनुपर्ने हुन्छ।
मेनुमा रहेको 'भेजिटेबल ओकोनोमियाकी' (Vegetable okonomiyaki) अर्को रोचक परिकार थियो। बन्दाकोभीको यो स्वादिलो प्यानकेकको माथिल्लो भाग हल्का खैरो पारिएको थियो र त्यसमा बाक्लो सस, मयोनिज र हरियो प्याज छर्किएको थियो। यसको गोलो आकार र प्यानकेकजस्तै बनोटले मलाई नेवारी परम्परागत मासको बाराको याद दिलायो। यद्यपि, बाराभन्दा फरक, ओकोनोमियाकीमा मुख्य सामग्रीका रूपमा बन्दाकोभी प्रयोग गरिन्छ र विभिन्न सस तथा टपिङहरूले यसलाई पूर्णता दिइन्छ। यसले नाजुक सुशी र सुकियाकीको स्वादिलो झोलभन्दा बिलकुलै भिन्न स्वाद प्रदान गर्यो।
परिकारहरूसँगै, सेफ हायाशीले आगन्तुकहरूलाई 'सादौ' चिया समारोह मार्फत जापानी चिया संस्कृतिसँग पनि परिचित गराए। उनले जापानबाटै माच्चा धूलो र चिया बनाउने परम्परागत भाँडाहरू ल्याएका थिए र बाँसको ह्विस्क प्रयोग गरी तातो पानीमा धूलो घोलेर चिया तयार पारेर देखाए। यो चिया 'चावान' (chawan) भनिने जापानी माटोको कचौरामा पस्कियो। माच्चा चिया पिउने आफ्नै शिष्टाचार हुन्छ- पिउनुअघि कचौरालाई दुई पटक घडीको सुइको दिशामा घुमाउनुपर्छ र ओठले छुएको भागलाई सफा गरेर मात्र तल राख्नुपर्छ।
महोत्सवको आयोजक 'होक्काइडो ग्रुप' को स्थापना सन् २०१९ मा अर्जुन अधिकारीले गरेका हुन्। अधिकारी पहिलोपटक सन् २००१ मा पर्यटक भिसामा जापानको होक्काइडो पुगेका थिए, जहाँ उनले आतिथ्य सत्कार को तालिम लिए। ती दिनहरू सम्झँदै उनले भने, "दिनको अन्तमा हामीलाई आफ्नै जन्मभूमिको याद आउँथ्यो।" त्यसपछि उनले नेपालमा केही सुरु गर्ने सोच बनाए। व्यावसायिक सम्भावनाहरूको अनुसन्धान गरेपछि, उनले देशमा जापानी खाना र आतिथ्य संस्कृति भित्र्याउने उद्देश्यले यो ग्रुप स्थापना गरे।
सन् २०१९ मा पार्क भिलेज रिसोर्टमा 'रामेन हाउस' बाट सुरुवात गरेको होक्काइडो ग्रुपका अहिले ११ वटा आउटलेटहरू सञ्चालनमा छन् (जसमा काठमाडौँ उपत्यकामा ८, पोखरामा १ र चितवनमा १ वटा छन्)। अर्को एक आउटलेट भने निर्माणाधीन अवस्थामा छ। कम्पनीले हाल २०० भन्दा बढी मानिसहरूलाई रोजगार दिएको अधिकारीले बताए।
उनले नेपालका ग्राहकहरू (जसमध्ये ९५ प्रतिशत नेपाली नै छन्) का लागि जापानी खानालाई सर्वसुलभ र किफायती बनाउने ग्रुपको लक्ष्य रहेको बताए।
अधिकारीका अनुसार कम्पनीले अन्य कुनै कुराभन्दा पनि प्रामाणिकता (authenticity) लाई प्राथमिकता दिएको छ। "हाम्रा सेफहरूले परिकारहरूको आधारका रूपमा जापानी पकाउने विधिहरू नै अपनाउँछन्," उनले भने, "तर हामी सेफहरूलाई टपिङ र अन्य नयाँ स्वादहरू थप्नका लागि पर्याप्त स्वतन्त्रता पनि दिन्छौँ।"
_20211102084955.jpg)
