काठमाडौँ। संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खडकराज पौडेल (गनेस)ले सगरमाथा आरोहण केवल भौतिक उचाइ प्राप्त गर्ने माध्यम मात्र नभई आत्माको गहिराइसम्म पुग्ने एउटा विशेष आन्तरिक यात्रा भएको बताएका छन्।
७३ औँ सगरमाथा दिवसका अवसरमा शुक्रबार राजधानीमा आयोजित विशेष कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री पौडेलले हिमाल आरोहणलाई मानव साहस, ध्यान, आत्मबल र आध्यात्मिक चेतनासँग जोडेर व्याख्या गरे।
सन् १९५३ मे २९ मा तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा र एडमण्ड हिलारीले पहिलो पटक विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको सफल आरोहण गरेको ऐतिहासिक क्षणको स्मरण गर्दै नेपालले हरेक वर्ष यो दिवस मनाउँदै आएको उनले उल्लेख गरे।
आरोहण र आध्यात्मिक तीर्थयात्रा बीचको समानता
सगरमाथा नचढेका मानिसले आरोहणको वास्तविक मर्म बुझ्न नसक्ने र केवल अनुमान मात्र गर्न सक्ने बताउँदै मन्त्री पौडेलले संसारका सबै साहसिक यात्राहरू वास्तवमा बाहिरी नभएर आन्तरिक यात्रा भएको प्रस्ट पारे। आत्मैदेखि बलियो नभएको व्यक्ति यस्तो कठिन यात्रामा जानै नसक्ने उनको भनाइ थियो।
हिन्दू, बौद्ध, इस्लाम र क्रिस्चियन जस्ता संसारका सबै धर्महरूमा कठिन यात्रा वा तीर्थाटनलाई आफ्नै अन्तरात्मासँग साक्षात्कार गर्ने आध्यात्मिक साधनाको रूपमा लिइने हुनाले धार्मिक तीर्थयात्रा र हिमाल आरोहणको मूल भाव एउटै रहेको उनले उल्लेख गरे।
"सगरमाथा चढ्नु भनेको आफ्नै श्वासप्रश्वासलाई गन्नु पनि हो, जुन एक प्रकारको ध्यान हो। मानिसहरू त्यहाँ केवल विजयका लागि मात्र होइन, बरु त्यो विशेष अवस्थाको अनुभूति र आनन्दका लागि पुग्ने गर्छन्।" पर्यटनमन्त्री खडकराज पौडेल
हिमालको अगाडि मानव अस्तित्व र सामूहिक प्रयास
हिमालको शिखरमा उभिनु भनेको मानिस हिमालभन्दा अग्लो हुनु नभएको स्पष्ट पार्दै मन्त्री पौडेलले हिमालको सामुन्ने मानव अहंकार निकै सानो र निरीह हुने विचार व्यक्त गरे।
सगरमाथा आरोहणलाई व्यक्तिगत उपलब्धिका रूपमा मात्र नहेरी यसलाई सामूहिक चेतना र मानवताको साझा प्रेरणाका रूपमा लिनुपर्नेमा उनले जोड दिए। आरोहणमा सहकार्य, आपसी विश्वास र सामूहिक प्रयासको भूमिका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हुने हुनाले कोही पनि व्यक्ति पूर्ण रूपमा एक्लै सगरमाथा चढ्न नसक्ने उनले बताए।
जलवायु परिवर्तनको संकट र हिमाल संरक्षणको चुनौती
सम्बोधनका क्रममा मन्त्री पौडेलले वैश्विक तापमान वृद्धिका कारण हिमाल र हिमनदीहरू गम्भीर संकटमा परेको प्रति चिन्ता व्यक्त गरे। हिमाल पग्लिँदै जाँदा हिमाली समुदाय जोखिममा परेको र विश्वका तटीय क्षेत्रहरू डुबानको खतरामा रहेको उनले चेतावनी दिए।
ऋषि-मुनिहरूले हिमाललाई ईश्वरको बासस्थान र जीवनको मूल स्रोतका रूपमा मानेको स्मरण गराउँदै उनले हिमाल विश्वकै सबैभन्दा ठूलो खानेपानीको स्रोत भएको बताए।
त्यसैले हिमालको संरक्षण गर्ने जिम्मेवारी नेपालको मात्र नभई सम्पूर्ण विश्वको साझा दायित्व भएको र हिमाल सुरक्षित नभएसम्म मानव जाति पनि सुरक्षित हुन नसक्ने उनको जिकिर थियो।
समृद्धिको आधार र आरोहीहरूको सम्मान
नेपाललाई विश्वमा चिनाउने अनेकौँ पहिचानहरू (जस्तै: भगवान् बुद्धको जन्मस्थल, पशुपतिनाथ, जैविक विविधता) भए तापनि नेपालको सबैभन्दा जेठो र अग्लो पहिचान हिमाल नै रहेको उनले स्पष्ट पारे। हिमालकै माध्यमबाट नेपालको समृद्धि, राष्ट्रिय स्वाभिमानको प्रवर्द्धन र गरिबी निवारणको आधार तयार गर्न सकिने उनले बताए।
कार्यक्रममा मन्त्री पौडेलले चर्चित आरोहीहरू कामीरिता शेर्पा, ल्हाक्पा शेर्पा, मिङ्मा शेर्पा लगायत सम्पूर्ण आरोहीहरूलाई धन्यवाद ज्ञापन गरे। कामीरिता शेर्पाले पटक-पटक सगरमाथा चढेर कायम गरेको कीर्तिमान सम्पूर्ण मानवताकै उपलब्धि र एक प्रकारको 'सानोतिनो बुद्धत्व' भएको उनले टिप्पणी गरे।
अन्तमा, मन्त्री पौडेलले सगरमाथा आरोहणका क्रममा ज्यान गुमाएका आरोहीहरूप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै घाइते तथा अशक्त भएकाहरूको शीघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना समेत गरे।
