काठमाडौं।आज नेपालसहित विश्वभर विभिन्न कार्यक्रमका साथ सगरमाथा दिवस मनाइँदैछ। विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथामा पहिलो पटक मानवले सफलतापूर्वक आरोहण गरेको ऐतिहासिक दिनको सम्झनामा हरेक वर्ष मे २९ मा यो दिवस मनाउने गरिन्छ।
सन् १९५३ मे २९ का दिन न्युजिल्यान्डका पर्वतारोही सर एडमण्ड हिलारी र नेपालका तेन्जिङ नोर्गे शेर्पाले सगरमाथाको सफल आरोहण गर्दै विश्व पर्वतारोहण इतिहासमा नयाँ अध्याय थपेका थिए।
त्यसयता सगरमाथा नेपालको पहिचान, गौरव र पर्यटनको प्रमुख आधारका रूपमा स्थापित हुँदै आएको छ।पर्वतारोहीको प्रमुख आकर्षण सगरमाथानेपालमा रहेका हिमशृङ्खलामध्ये सगरमाथा विश्वभरका पर्वतारोहीको प्रमुख आकर्षणको केन्द्र मानिन्छ। हालसम्म हजारौँ स्वदेशी तथा विदेशी आरोहीले सगरमाथाको सफल आरोहण गरिसकेका छन्।
विश्वका १४ वटा आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालमध्ये आठ वटा नेपालमै अवस्थित हुनु नेपालको विशिष्ट प्राकृतिक विशेषता हो।स्मरणरहोस्, सन् २०२१ मा नेपाल र चीनले संयुक्त रूपमा गरेको पुनःमापनपछि सगरमाथाको आधिकारिक उचाइ ८ हजार ८ सय ४८ मिटर कायम गरिएको थियो।
विविध कार्यक्रम र हिमाली वातावरण संरक्षणको चुनौतीसगरमाथा दिवसको अवसरमा विभिन्न सरकारी निकाय, पर्यटन व्यवसायी, पर्वतारोहणसम्बन्धी संस्था तथा स्थानीय तहहरूले हिमाली पर्यटन प्रवर्द्धन, सुरक्षित आरोहण र वातावरण संरक्षणसम्बन्धी कार्यक्रम आयोजना गरी मनाउँदैछन्।
पछिल्लो समय हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो जलवायु परिवर्तनको असर, हिउँ पग्लिने समस्या र हिमताल विस्फोटको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सरोकारवालाहरूले हिमाली क्षेत्रको वातावरणीय संरक्षणमा विशेष जोड दिएका छन्।
आरोहण रुटमा बढ्दो फोहोरको व्यवस्थापन र पर्यावरण सन्तुलन कायम राख्नु अहिलेको मुख्य चुनौती बनेको छ।पर्वतीय पर्यटन नेपालको अर्थतन्त्रको महत्त्वपूर्ण आधार मानिन्छ।
हिमाल हेर्न, पदयात्रा गर्न तथा आरोहणका लागि हरेक वर्ष विश्वका विभिन्न मुलुकबाट हजारौँ पर्यटक नेपाल आउने गरेका छन्। सगरमाथाले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन क्षेत्रमा विशिष्ट पहिचान दिलाउन अग्रणी भूमिका खेलेको छ।
