काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच नयाँ आणविक सम्झौताका लागि सघन छलफल भइरहे पनि दुवै पक्षबीच औपचारिक सहमति हुन भने अझै बाँकी रहेको जनाइएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दुई देश सम्झौताको नजिक पुगेको संकेत गरेकै बेला अमेरिकी प्रशासनका उच्च अधिकारीहरूले भने अझै केही महत्त्वपूर्ण विषयहरूमा कुराकानी टुंगिन बाँकी रहेको बताएका हुन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम सीएनएनका अनुसार वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढे पनि तत्कालै औपचारिक हस्ताक्षर हुने सम्भावना भने न्यून छ ।
रिपोर्टहरूका अनुसार इरान रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण मानिने 'होर्मुज जलमार्ग' पुनः सञ्चालनमा ल्याउन र आफ्नो उच्च स्तरमा संवर्द्धन गरिएको युरेनियमको मौज्दात हटाउन सिद्धान्ततः तयार भएको छ । यद्यपि, प्राविधिक र प्रक्रियागत विषयहरूमा अझै मतभिन्नता कायम छ:
युरेनियम व्यवस्थापन: इरानसँग रहेको समृद्ध युरेनियमलाई कसरी र कहाँ व्यवस्थापन गर्ने भन्ने विषय टुंगिन बाँकी छ ।
समयसीमा निर्धारण: भविष्यमा इरानको युरेनियम संवर्द्धन क्षमतामाथि कति अवधिसम्म प्रतिबन्ध लगाउने भन्नेमा कुरा मिलेको छैन ।
प्रतिबन्ध फुकुवाको सर्त: इरानले आणविक कार्यक्रम सीमित गर्ने र जलमार्ग खुला गर्ने प्रतिबद्धता पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन गरेपछि मात्रै अमेरिकाले आर्थिक प्रतिबन्धहरू खुकुलो पार्ने र रोक्का गरिएको इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्ने अडान राखेको छ ।
यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल 'ट्रुथ सोसल' मार्फत अमेरिका कुनै पनि हालतमा हतारमा सम्झौता गर्ने पक्षमा नरहेको प्रष्ट पारेका छन् । औपचारिक सम्झौता सम्पन्न भई, त्यसको प्रमाणीकरण र हस्ताक्षर नभएसम्म इरानमाथिको नाकाबन्दी कायम रहने उनले उल्लेख गरे ।
पूर्वराष्ट्रपति बराक ओबामाको कार्यकालमा सन् २०१५ मा भएको इरान आणविक सम्झौता (JCPOA) को कडा आलोचना गर्दै ट्रम्पले त्यसलाई "अमेरिकाको इतिहासकै खराब सम्झौता" को संज्ञा दिए । उक्त सम्झौताले इरानलाई आणविक हतियार बनाउने बाटो खुला गरिदिएको उनको आरोप छ ।
वर्तमान वार्ताहरू भने व्यवस्थित र रचनात्मक ढंगले अघि बढेको दाबी गर्दै ट्रम्पले आफ्ना प्रतिनिधिहरूलाई समय लिएरै बलियो सम्झौता गर्न निर्देशन दिएका छन् । उनले भनेका छन्, "समय हाम्रो पक्षमा छ, त्यसैले हतार गर्नु आवश्यक छैन । इरानलाई कुनै पनि हालतमा आणविक बम बनाउन दिइने छैन ।"
शनिबार मात्रै राष्ट्रपति ट्रम्पले सम्झौताको प्रारम्भिक प्रारूप (फ्रेमवर्क) धेरै हदसम्म तयार भइसकेको र खाडी क्षेत्रको शान्तिका लागि अन्य क्षेत्रीय नेताहरूसँग पनि संवाद भइरहेको बताएका थिए ।
तर, अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै सीएनएनले जनाए अनुसार, अहिले तयार पारिएको यो प्रारम्भिक खाका अन्ततः पूर्ण र कानुनी रूपमा बाध्यकारी सम्झौतामा परिणत हुन्छ वा हुँदैन भन्ने कुरा अझैपनि अनिश्चित नै छ ।
