काठमाडाैं। अप्रिल २०२६ मा पाकिस्तानको इस्लामावादमा भएको अमेरिका र इरानबीचको उच्चस्तरीय वार्ता कुनै ठोस सहमति बिना नै टुङ्गिएको छ। दुई देशबीचको युद्ध रोक्न र स्थायी शान्ति कायम गर्न २१ घण्टा लामो सघन छलफल भए पनि मुख्य मुद्दाहरूमा कुरा नमिल्दा वार्ता निष्कर्षविहीन भएको हो।
यस वार्ताको विस्तृत विवरण र वर्तमान अवस्थालाई निम्न बुँदाहरूमा हेर्न सकिन्छ:
सन् २०२६ को फेब्रुअरी २८ बाट सुरु भएको अमेरिका–इरान युद्ध र त्यसले निम्त्याएको क्षेत्रीय तनावका बीच पाकिस्तानको मध्यस्थतामा अप्रिल ७ र ८ मा दुई हप्ता लामो युद्धविराम घोषणा गरिएको थियो। यही युद्धविरामको अवधिमा स्थायी समाधान खोज्न इस्लामावादमा दुवै पक्षका प्रतिनिधिहरू भेला भएका थिए।
वार्तामा मुख्यतया निम्न विषयहरूमा छलफल केन्द्रित थियो:
आणविक कार्यक्रम: अमेरिकाले इरानलाई आणविक हतियार निर्माण गर्ने योजना पूर्ण रूपमा त्याग्न दबाब दिएको थियो।
हर्मुज जलसन्धि (: इरानले बन्द गरेको यो रणनीतिक जलमार्ग पुनः खोल्ने र विश्वव्यापी तेल आपूर्तिको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने।
प्रतिबन्ध र सम्पत्ति: इरानले आफूमाथि लगाइएका आर्थिक प्रतिबन्धहरू हटाउनुपर्ने र विदेशमा रोक्का गरिएको आफ्नो सम्पत्ति फुकुवा हुनुपर्ने माग राखेको थियो।
स्थायी शान्ति: ४५ दिने दोस्रो चरणको युद्धविराम र दीर्घकालीन शान्ति सम्झौताको खाका तयार गर्ने।
अमेरिकी उप-राष्ट्रपति जेडी भान्सको नेतृत्वमा रहेको टोली र इरानी अधिकारीहरूबीच भएको २१ घण्टा लामो वार्तामा निम्न कारणले गर्दा सहमति हुन सकेन:
आणविक अडान: इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रममा अमेरिकी सर्तहरू मान्न अस्वीकार गरेपछि वार्ता बिग्रिएको थियो।
"अनुचित माग": इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले अमेरिकाले "अनुचित र अत्यधिक माग" राखेको आरोप लगाएका छन्।
विश्वासको अभाव: अमेरिकी पक्षले इरानले युद्धविरामको समयलाई सैन्य तयारीका लागि प्रयोग गरिरहेको आशंका व्यक्त गरेको छ भने इरानले अमेरिकाको नियतमाथि प्रश्न उठाएको छ।
भान्सको फिर्ती: उप-राष्ट्रपति जेडी भान्स वार्तामा कुनै सम्झौता नभएको घोषणा गर्दै इस्लामावादबाट फर्किसकेका छन्।
युद्धको जोखिम: वार्ता असफल भएसँगै दुई हप्ताको अस्थायी युद्धविराम सकिएपछि पुनः युद्ध चर्किन सक्ने जोखिम बढेको छ।
मध्यस्थताको प्रयास: पाकिस्तान र चीनले अझै पनि दुवै पक्षलाई वार्ताको टेबुलमा ल्याउने प्रयास जारी राखेका छन्, तर तत्काल कुनै नयाँ वार्ताको मिति तय भएको छैन।
