काठमाडौं। मुलुकको सबैभन्दा पुरानो र ठूलो लोकतान्त्रिक पार्टी नेपाली कांग्रेस यतिबेला आन्तरिक विवाद र राजनीतिक अन्योलको भुमरीमा फसेको छ। सरकार परिवर्तनको खेल, बदलिँदो सत्ता समीकरण र पार्टीभित्रको बढ्दो गुटबन्दीका कारण कांग्रेसको आन्तरिक जीवन झन् जटिल बन्दै गएको देखिएको छ।
१. सत्ता समीकरण र रणनीतिक अन्योल
हालैका राजनीतिक घटनाक्रम र सत्ता गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण कांग्रेस रक्षात्मक अवस्थामा पुगेको छ। पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवाको रणनीति र निर्णय प्रक्रियालाई लिएर पार्टीको संस्थापन इतर पक्ष (विशेषगरी शेखर कोइराला र गगन थापा समूह) ले कडा आपत्ति जनाउँदै आएका छन्। सत्ता गुम्नुको दोष नेतृत्वमाथि थोपर्दै युवा नेताहरूले "नेतृत्व परिवर्तन" को एजेन्डालाई फेरि ब्यूँताएका छन्।
२. आन्तरिक गुटबन्दीको उत्कर्ष
कांग्रेसभित्रको विवाद केवल सत्तामा मात्र सीमित छैन। पार्टीको क्रियाशील सदस्यता वितरण, भ्रातृ संस्थाहरूको तदर्थ समिति र विभागहरूको गठनमा देखिएको भागबन्डाले तल्लो तहसम्म नै विवाद निम्त्याएको छ।
संस्थापन पक्ष: सभापति देउवा पक्षले पार्टीलाई विधि र विधानअनुसार चलाउन खोजिएको दाबी गरिरहेको छ।
इतर पक्ष: महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्मा लगायतका नेताहरूले पार्टीमा 'हालीमुहाली' र 'व्यक्तिवाद' हाबी भएको भन्दै रूपान्तरणको माग गरिरहेका छन्।
३. नीतिगत स्पष्टताको अभाव
पार्टीको पछिल्लो 'महासमिति बैठक' ले पारित गरेका कतिपय प्रस्तावहरू कार्यान्वयनमा नआउँदा कार्यकर्ताहरूमा निराशा छाएको छ। विशेषगरी आगामी निर्वाचनमा "एक्लै लड्ने" कि "गठबन्धन गर्ने" भन्ने विषयमा कांग्रेसभित्र दुई धार स्पष्ट देखिएका छन्। यसले आगामी स्थानीय र आम निर्वाचनको तयारीमा समेत असर पारेको राजनीतिक विश्लेषकहरूको ठहर छ।
४. अनुशासन र कारबाहीको शृङ्खला
पार्टीभित्र फरक मत राख्नेहरूलाई अनुशासनको डन्डा चलाउने प्रवृत्ति बढेको भन्दै कतिपय नेताहरूले असन्तुष्टि पोखेका छन्। जिल्ला तहका नेताहरूमाथि गरिएका कारबाही र अन्तरघातको आरोप-प्रत्यारोपले कांग्रेसको आन्तरिक संगठनलाई कमजोर बनाउँदै लगेको छ।
"कांग्रेस अहिले इतिहासकै कठिन मोडमा छ। यदि बेलैमा आन्तरिक विवाद मिलाएर नीतिगत स्पष्टता कायम नगर्ने हो भने, यसको असर आगामी निर्वाचनको नतिजामा प्रत्यक्ष देखिनेछ," एक राजनीतिक विश्लेषक भन्छन्।
पार्टीको आगामी महाधिवेशनको सरगर्मी सुरु हुन थालेसँगै यो विवाद अझै चर्कने सम्भावना छ। सभापति देउवाका लागि आफ्नै पार्टीका युवा नेताहरूलाई सन्तुष्ट पार्नु र बाह्य राजनीतिक शक्तिसँगको सन्तुलन मिलाउनु अहिलेको मुख्य चुनौती बनेको छ।
