काठमाडाैं। अमेरिका र इरानबीच दुई हप्ताका लागि भएको युद्धविरामको घोषणाले विश्व राजनीति र अर्थतन्त्रमा एउटा नयाँ मोड ल्याएको छ। सन् २०२६ को सुरुदेखि नै तनावग्रस्त रहेको मध्यपूर्वमा यो सम्झौताले तत्कालका लागि ठूलो मानवीय र आर्थिक संकट टारेको विश्लेषण गरिएको छ।
विश्व ऊर्जा बजार र आपूर्ति शृङ्खलामा सुधार
युद्धका कारण बन्द भएको 'होर्मुज जलडमरू'पुनः खुल्ने भएसँगै विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्ति सहज हुने भएको छ। यसले गर्दा पछिल्लो समय प्रति ब्यारेल १२० डलर नाघेको कच्चा तेलको मूल्यमा गिरावट आउन थालेको छ। तेल र प्राकृतिक ग्यासको मूल्य घट्दा विश्वभर बढ्दै गएको महँगी नियन्त्रणमा आउने र ढुवानी लागत कम हुने अपेक्षा गरिएको छ।
खाद्यान्न सुरक्षा र मूल्यमा राहत
मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वका कारण खाडी मुलुकहरूमा खाद्य सामग्रीको अभाव देखिन थालेको थियो। युद्धविरामले समुद्री मार्ग सुरक्षित बनाएपछि खाद्यान्न र अन्य अत्यावश्यक सामग्रीको आयात-निर्यात पुनः सुरु हुनेछ। यसले विशेषगरी आयातमा निर्भर मुलुकहरूलाई ठूलो राहत दिनेछ।
कूटनीतिक विजय र नयाँ समीकरण
यो युद्धविराम गराउन पाकिस्तान र चीनले खेलेको मध्यस्थकर्ताको भूमिकाले विश्व कूटनीतिमा नयाँ शक्ति समीकरणको संकेत गरेको छ। अमेरिका र इरानबीच प्रत्यक्ष संवाद नभइरहेको अवस्थामा तेस्रो पक्षमार्फत भएको यो सम्झौताले आगामी दिनमा जटिल अन्तर्राष्ट्रिय विवादहरू वार्ताबाटै सुल्झाउन सकिन्छ भन्ने आशा जगाएको छ।
सेयर बजार र लगानीकर्तामा उत्साह
युद्धको त्रासले लगातार ओरालो लागिरहेका न्यूयोर्क, लन्डन र टोकियोका सेयर बजारहरूमा युद्धविरामको खबरपछि हरियाली छाएको छ। लगानीकर्ताहरूमा आत्मविश्वास बढेको छ भने डलरको विनिमय दरमा पनि स्थिरता देखिन थालेको छ।
क्षेत्रीय सुरक्षा र मानवीय सहायता
युद्धका कारण विस्थापित हुन लागेका लाखौं मानिसहरूका लागि यो १४ दिनको समय निकै महत्त्वपूर्ण हुनेछ। द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रमा मानवीय सहायता पुर्याउन र घाइतेहरूको उपचारका लागि अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस जस्ता संस्थाहरूले यो समयको उपयोग गर्नेछन्।
यद्यपि यो युद्धविराम मात्र १४ दिनका लागि हो, तर यसले विश्वलाई सम्भावित 'तेस्रो विश्वयुद्ध' को खतराबाट केही कदम पछि हटाएको छ। अब शुक्रबारदेखि ओमानमा सुरु हुने वार्ताले यसलाई स्थायी शान्तिमा बदल्न सक्छ कि सक्दैन भन्नेमा विश्वको नजर टिकेको छ।
