बीबीसी। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले गाजाका लागि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको १५-बिन्दु योजनालाई अस्वीकार गर्दै हमास “वास्तविक” रूपमा निशस्त्रीकरण नभएसम्म कुनै पनि सैन्य फिर्ता नहुने बताएका छन्।
ट्रम्पको ‘बोर्ड अफ पिस’ (शान्ति बोर्ड) ले गत महिना हमास र गाजाका अन्य सशस्त्र समूहहरूको “पूर्ण निशस्त्रीकरण” का लागि सम्झौता भएको जनाएको थियो।
तर हमासले आफ्ना भारी हतियारहरू बुझाउने कार्य इजरायलले “सबै प्रकारका आक्रमण” अन्त्य गर्ने र गाजाबाट आफ्ना सेना फिर्ता बोलाउने शर्तमा निर्भर रहेको बताएको छ।
गत अक्टोबरमा उक्त क्षेत्रमा प्रारम्भिक युद्धविराममा सहमति जनाएदेखि नै इजरायलले गाजामा आक्रमण जारी राखेको छ।
आइतबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकमा बोल्दै नेतान्याहुले भने, “इजरायलले यो १५-बिन्दुको दस्तावेजलाई अस्वीकार गर्दछ।”
उनले थपे, “इजरायली सेनाले हमास वास्तविक रूपमा निशस्त्रीकरण नभएसम्म कुनै पनि फिर्ताको कदम चाल्ने छैन र हाम्रा बलहरू तथा हाम्रा नागरिकहरूविरुद्धका खतराहरूलाई विफल पार्न जारी राख्नेछ।”
हमासका एक अधिकारीले आइतबार बीबीसीलाई बताएअनुसार उनीहरूको समूह सम्झौतातर्फ “आफ्नो प्रतिबद्धता पुनः दोहोर्याउँछ” र १५-बिन्दु योजना कार्यान्वयन गर्न “गम्भीरतापूर्वक र जिम्मेवारीपूर्वक लाग्न” तयार छ।
उनीहरूले मध्यस्थकर्ताहरूलाई “सबै पक्षहरूले सहमति भएका कुराहरूको पालना गरून्” भन्ने सुनिश्चित गर्न आह्वान गरेका छन्।
इजरायलको यो अस्वीकार गत वर्षको सेप्टेम्बरमा घोषणा गरिएको ट्रम्पको गाजा शान्ति योजनाका लागि अर्को ठूलो झट्काको संकेत हो।
उक्त योजनामा सम्झौताको कार्यान्वयनको रेखदेख गर्न ‘बोर्ड अफ पिस’ को गठनका साथै हमासको निशस्त्रीकरण, इजरायली सेनाको फिर्ती र गाजाको पुनर्निर्माण समावेश थियो।
गाजा शान्ति सम्झौताको कार्यदिशा (रोडम्याप) मा के छ?
नेतान्याहुको यो अभिव्यक्ति कुनै आश्चर्यजनक भने होइन।
तर यो वक्तव्य दिन उनले केही समय लिएका छन्, जसले इजरायली नेता कति गाह्रो स्थितिमा छन् भन्ने कुरालाई झल्काउँछ।
उनी ट्रम्पको योजनाप्रति प्रस्ट रूपमा असन्तुष्ट छन्, तर एकै समयमा उनी आफ्ना सबैभन्दा घनिष्ठ मित्र (सहयोगी) लाई रुष्ट बनाउन पनि चाहँदैनन्।
ट्रम्पले “स्थायी शान्ति र सुरक्षातर्फको एउटा ऐतिहासिक कदम” भन्दै घोषणा गरेको एक हप्ताभन्दा केही बढी समय मात्र भएको छ, जसमा इजरायलले गाजाबाट आफ्ना सेना फिर्ता गरेमा हमास पहिलो पटक निशस्त्रीकरण हुन सहमत भएको बताइएको थियो।
आइतबार नेतान्याहुले आफ्नो कार्यकालमा (आफ्नो नेतृत्वमा) त्यस्तो हुन नदिने स्पष्ट पारेका छन्। उनले हमास पहिले निशस्त्रीकरण हुनुपर्ने र त्यो कुनै “काल्पनिक वा बनावटी निशस्त्रीकरण” नभई वास्तविक हुनुपर्ने बताएका छन्।
वास्तविकता के हो भने, इजरायली सेनाको कुनै पनि फिर्ती र निशस्त्रीकरण सम्भवतः चरणबद्ध रूपमा हुनुपर्नेछ।
नेतान्याहुले अब कसरी अगाडि बढ्ने भन्नेबारे अमेरिकी अधिकारीहरूसँग छलफल भइरहेको बताएका छन्।
“उनीहरूसँग केही विचारहरू छन्; तीमध्ये केही हाम्रा लागि स्वीकार्य छन् र केही छैनन्, र यी विषयहरूमा आफ्नो अडानमा कसरी अडिग रहने भन्ने हामीलाई थाहा छ,” उनले भने।
तर इजरायली चुनाव हुन केही महिना मात्र बाँकी रहेको र गाजाको विषयमा कडा अडान लिन आफ्ना दक्षिणपन्थी गठबन्धनका सदस्यहरूबाट दबाब झेलिरहेकाले उनले कुनै छुट वा सम्झौता गर्न चाहने सम्भावना कमै छ।
उहाँले गठबन्धनका अति-दक्षिणपन्थी घटकहरूबाट नयाँ मन्त्रिपरिषद् मतदान गराउन र गाजा योजना अन्त्य गर्न मागहरूको सामना गरिरहनुभएको छ। यसमा राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री इटामार बेन जिभिर पनि समावेश छन्, जसले मस्यौदालाई “स्वीकार्य छैन” भन्दै खारेज गरिदिएका थिए।
(भिडियो सन्दर्भ/क्याप्सन: सन् २०२३ को अन्त्यतिर एउटा आवासीय ब्लकमा भएको इजरायली आक्रमणमा मारिएका अधिकांश महिला र बालबालिकासहित ११२ जनाको सामूहिक अन्त्येष्टिमा मङ्गलबार गाजा सिटीमा ठूलो जनसमुदाय भेला भएको थियो।)
डोनाल्ड ट्रम्पको शान्ति योजना कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवारी पाएका वरिष्ठ कूटनीतिज्ञ निकोले म्लादेनोभले आइतबार उक्त योजनाको बचाउ गर्दै “सकारात्मक परिणाम” को आशामा छलफलहरू जारी रहेको बताएका छन्।
बोर्डका गाजाका लागि उच्च प्रतिनिधिले इजरायलको च्यानल १२ लाई बताएअनुसार इजरायललाई “प्रक्रियालाई एक मौका दिन” आग्रह गरिएको छ र ७ अक्टोबर २०२३ मा हमासले गरेको जस्तो आक्रमण दोहोरिन नदिन यो योजना नै “अगाडि बढ्ने एकमात्र उपाय” भएको बताएका छन्।
म्लादेनोभले यो योजना “प्रमाणित गर्न सकिने, उल्टाउन सकिने (पूर्वस्थितिमा ल्याउन सकिने), जसलाई प्रत्येक चरणमा रोक्न सकिने र अगाडि रहेका चुनौतीहरू के-के हुन् भन्ने कुरालाई स्पष्ट रूपमा बुझेर बनाइएको” प्रक्रियामा आधारित रहेको बताएका छन्।
उनले हमासले निशस्त्रीकरणका लागि कदम चालिरहेको छ भन्ने कुरा प्रमाणित नभएसम्म इजरायलले आफ्ना सेना फिर्ता गर्नुपर्ने आवश्यकता नरहने पनि बताएका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार गाजामा युद्ध सुरु भएयता त्यहाँका करिब १९ लाख मानिस (गाजाको जनसङ्ख्याको ९० प्रतिशत) विस्थापित भइसकेका छन्।
यो युद्ध ७ अक्टोबर २०२३ मा दक्षिणी इजरायलमा हमासको नेतृत्वमा भएको आक्रमणपछि सुरु भएको थियो, जसमा करिब १,२०० जना मारिएका थिए र २५१ जनालाई बन्धक बनाइएको थियो।
त्यस आक्रमणको जवाफमा इजरायलले गाजामा सैन्य अभियान सुरु गरेको थियो। गाजाको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार (जसको तथ्याङ्कलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घले पत्यारिलो मान्छ) त्यसयता ७३,००० भन्दा बढी मानिसहरू मारिइसकेका छन्।
