काठमाडौं। नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का संस्थापक महासचिव पुष्पलाल श्रेष्ठको ४८औँ स्मृति दिवस आज (बिहीबार) देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ। यस अवसरमा विभिन्न राजनीतिक दल, वामपन्थी सङ्गठन, श्रमिक तथा विद्यार्थी सङ्गठनहरूले उहाँको तस्बिरमा माल्यार्पण, विचार गोष्ठी, श्रद्धाञ्जली सभा तथा अन्तरक्रिया आयोजना गरी संस्थापक नेताप्रति उच्च सम्मान व्यक्त गर्दैछन्।
नेपालमा सङ्गठित कम्युनिस्ट आन्दोलनको जग बसाल्नुभएका पुष्पलालले विक्रम संवत् २००६ वैशाख १० गते भारतको कोलकातामा आफ्ना सहयात्रीहरू नरबहादुर कर्माचार्य, निरञ्जनगोविन्द वैद्य, नारायणविलास जोशी र मोतीदेवी शाक्यसँग मिलेर नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना गरेका थिए।
उनी पार्टीको पहिलो महासचिव थिए। विक्रम संवत् १९८१ असार १५ गते रामेछापमा पिता भक्तलाल श्रेष्ठ र माता तुलसीकुमारीका माहिला छोराका रूपमा जन्मिएका पुष्पलाल किशोर अवस्थादेखि नै राणा शासनविरुद्धको आन्दोलनमा सक्रिय थिए। दाजु महान् सहिद गंगालाल श्रेष्ठलाई राणा शासकहरूले मृत्युदण्ड दिएपछि उहाँ अझ दृढताका साथ राजनीतिक संघर्षमा होमिएका थिए।
पुष्पलाललाई केवल कुशल संगठनकर्ता मात्र नभई नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनका प्रमुख वैचारिक शिल्पीका रूपमा लिइन्छ। उनले कार्ल मार्क्स र फ्रेडरिक एङ्गेल्सद्वारा लिखित 'कम्युनिस्ट मेनिफेस्टो' को पहिलो पटक नेपालीमा अनुवाद गरी साम्यवादी विचारको अध्ययन र विस्तारमा ऐतिहासिक योगदान पुर्याए।
निरङ्कुश पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्यका लागि नेपाली कांग्रेससहितका लोकतान्त्रिक शक्तिहरूसँग मिलेर संयुक्त आन्दोलन गर्नुपर्छ भन्ने उनको दूरदर्शी राजनीतिक अवधारणा नै पछि २०४६ सालको ऐतिहासिक जनआन्दोलनको वैचारिक आधार बनेको थियो।
सिद्धान्तप्रतिको निष्ठाका कारण जीवनको ठूलो हिस्सा निर्वासन र आर्थिक अभावमा बिताएका पुष्पलालको विक्रम संवत् २०३५ साउन ७ गते भारतको नयाँदिल्लीमा उपचारका क्रममा निधन भएको थियो। तत्कालीन पञ्चायती सरकारले उहाँको पार्थिव शरीर नेपाल ल्याउन समेत अनुमति नदिएको घटना इतिहासमा दुखद अध्यायका रूपमा दर्ज छ।
पुष्पलालले रोपेको वैचारिक बीउका कारण आज नेपालमा वामपन्थी शक्तिहरू पटक-पटक सत्तामा पुगे पनि बारम्बार हुने विभाजन र नेतृत्व सङ्घर्षले उनले परिकल्पना गरेको एकताबद्ध कम्युनिस्ट आन्दोलन अझै पूर्ण हुन सकेको छैन। यद्यपि राष्ट्रिय स्वाधीनता, सामाजिक न्याय र वाम-लोकतान्त्रिक सहकार्यबारे उहाँले अघि सारेका विचार आजको नेपाली राजनीतिमा उत्तिकै सान्दर्भिक र प्रेरणादायी रहेका छन्।
_20240208203200.jpg)
