तेहरान। पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्वका बीच संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानको मुख्य सैन्य तथा बन्दरगाह क्षेत्रहरूलाई निशाना बनाउँदै भीषण हवाई हमला गरेपछि सो क्षेत्रमा युद्धको खतरा थप बढेको छ।
अमेरिकी समय अनुसार मङ्गलबार साँझ ५ बजे अमेरिकाले हर्मुज जलडमरूमध्य नजिकै अवस्थित इरानको रणनीतिक केश्म टापु र सिरिक बन्दरगाहमा घातक हवाई आक्रमण गरेको हो। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले स्थानीय स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै बन्दर अब्बास र हर्मुज जलमार्गको प्रवेशद्वार नजिकै रहेको जास्क क्षेत्रमा समेत शक्तिशाली विस्फोटका आवाजहरू सुनिएको पुष्टि गरेका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सका अनुसार मङ्गलबार बिहान इरानी ड्रोनले अमेरिकी सेनाको अत्याधुनिक अपाचे हेलिकोप्टरमाथि प्रहार गरी खसालेको प्रतिशोध स्वरूप अमेरिकाले यो सैन्य कदम चालेको हो। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार इरानी हमलापछि सो अपाचे हेलिकोप्टर होर्मुज नजिकै ओमानको तटक्षेत्रमा दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। हेलिकोप्टरमा सवार दुवै चालक दलका सदस्यहरूलाई पानीबाट सुरक्षित रूपमा उद्धार गरिएको र हाल उनीहरूको स्वास्थ्य अवस्था स्थिर रहेको अमेरिकी सेनाले जनाएको छ।
अमेरिकी अनलाइन पत्रिका 'एक्सियस' का अनुसार वासिङ्टनले हर्मुज आसपास क्षेत्रमा तैनाथ गरिएका इरानी हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली (एयर डिफेन्स सिस्टम) र रडार केन्द्रहरूलाई मुख्य निसाना बनाउँदै मङ्गलबार कम्तीमा तीन चरणमा शक्तिशाली हवाई हमला गरेको थियो। यस सैन्य प्रत्याक्रमणपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एबिसी न्युजसँग कुरा गर्दै इरान विरुद्ध गरिएको यो जवाफी हमला अत्यन्त शक्तिशाली र सफल भएको दाबी गर्नुभएको छ।
अमेरिकी आक्रमणको लगत्तै इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत कडा प्रतिक्रिया दिँदै इरान आफ्नो सार्वभौमिकतामाथि हुने कुनै पनि आक्रमण वा धम्कीको जवाफ नदिई नबस्ने चेतावनी दिनुभएको छ। विदेशमन्त्री अराग्चीले यस क्षेत्रमा भइरहेको विदेशी सैन्य उपस्थितिले नै यस्ता सम्भावित दुर्घटना र युद्धको जोखिमलाई बढाएको उल्लेख गर्दै विदेशी सेनाहरूलाई तत्काल यो क्षेत्र छोड्न सुझावसमेत दिनुभएको छ।
यस गम्भीर सैन्य टकरावले अमेरिका र इरानबीच विगत केही समयदेखि ब्याक-च्यानल कूटनीतिमार्फत भइरहेको सम्भावित शान्ति सम्झौताको प्रयासमाथि ठूलो दबाब र संशय सिर्जना गरिदिएको राजनीतिक विश्लेषकहरूले बताएका छन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले पटक–पटक दुवै देश ऐतिहासिक सम्झौताको नजिक पुगेको दाबी गर्दै आएको भए तापनि गत अप्रिल महिनाको सुरुदेखि लागू भएको अस्थायी युद्धविरामपछि शान्ति प्रक्रियामा कुनै ठोस र ठूलो प्रगति देखिन सकेको थिएन।
विश्व ऊर्जा आपूर्तिको मुटु मानिने हर्मुज जलडमरूमध्य (स्ट्रेट अफ होर्मुज) मा भइरहेको यो युद्धका कारण अन्तर्राष्ट्रिय जहाज आवागमन र व्यापारिक आपूर्ति प्रणाली नराम्ररी प्रभावित बनेको छ। यो युद्ध सुरु हुनुअघि विश्वभर आपूर्ति हुने कुल कच्चा तेल र तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) को झन्डै पाँचौँ भाग यही सङ्कटग्रस्त जलमार्ग हुँदै ढुवानी हुने गरेको थियो। अमेरिकी ऊर्जा मन्त्री क्रिस राइटले हाल सो क्षेत्रमा वाणिज्य जहाजहरूको आवागमन बिस्तारै बढ्न थालेको भए तापनि युद्ध पूर्ण रूपमा अन्त्य भएपछि मात्रै आपूर्ति व्यवस्था पुरानै लयमा फर्कन अझै धेरै महिना लाग्ने स्पष्ट पार्नुभएको छ।
