काठमाडाैं। टेनेसीका गभर्नरले वर्षभरिका सबै मृत्युदण्डका सजायहरू स्थगित गरेपछि, दुई पटकसम्म दिइएको प्राणघातक सुई (लेथल इन्जेक्सन) को प्रयासबाट जीवितै बचेकी टेनेसीको 'डेथ रो' (मृत्युदण्डको पर्खाइमा रहेकी) बन्दी क्रिस्टा पाइक अस्पतालमा "गम्भीर अवस्थामा जीवनरक्षक उपचार" गराइरहेकी छन्।
"हामीलाई उहाँको स्वास्थ्य अवस्था वा प्रगतिको बारेमा अहिले धेरै जानकारी छैन," उहाँका वकिल र्यान्डी स्पाइभीले बिहीबार पत्रकारहरूलाई भने। "तर उहाँ अहिले जीवितै हुनुहुन्छ भन्ने कुरा हामीलाई थाहा छ।"
उनका वकिलहरूले अब उनको मृत्युदण्डको सजायलाई जन्मकैदमा परिणत (कम्युट) गर्न माग गरिरहेका छन्। ५० वर्षीया पाइकलाई सन् १९९६ मा कोलिन स्लेमरको हत्या अभियोगमा मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको थियो।
बुधबार उनलाई 'पेन्टोबार्बिटल' नामक रसायनका दुई प्राणघातक खुराक दिइएको थियो तर उहाँ जीवितै रहनुभयो, वकिलहरूले भने। त्यसपछि उनलाई एम्बुलेन्समा राखेर अस्पताल लगिएको थियो।
हेर्नुहोस्: प्रत्यक्षदर्शीहरूले क्रिस्टा पाइकको असफल मृत्युदण्डको प्रयासबारे बताए
पाइक १८ वर्षकी हुँदा उनी र उनका तत्कालीन प्रेमी टाडारिल शिपले १९ वर्षीया स्लेमरलाई कुटपिट र यातना दिएर हत्या गरेका थिए।
बुधबार उनलाई दिइन लागिएको मृत्युदण्ड अन्तिम समयमा कानुनी विवादको विषय बनेको थियो। अन्ततः अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले प्राणघातक सुई दिन अनुमति दिएको थियो।
मृत्युदण्ड भएको हेर्न टेनेसी पुगेकी स्लेमरकी आमा मे मार्टिनेजले असफल प्रयासपछि एनबीसी न्युजलाई भने, "यो एकदमै भद्रगोल अवस्था थियो।"
बिहीबार दिउँसो, पाइकका वकिलहरूले मृत्युदण्डको प्रयासका क्रममा घटेका घटनाबारे थप विवरण दिँदै गोप्य रूपमा रचिएको एक भयानक दृश्यको वर्णन गरे।
"हिजो राति, मृत्युदण्ड टोलीले एक घण्टासम्म उहाँको शरीरमा आईभी (IV) लाइन स्थापना गर्ने प्रयास गर्यो," स्पाइभीले भने। "मैले उहाँको देब्रे हातमा मात्र कम्तीमा सातवटा सुई प्रयोग गरिएको गनेँ, जसमध्ये एउटा सुई असफल प्रयासपछि हातबाट थुत्दा बाङ्गो देखिन्थ्यो।"
स्पाइभीका अनुसार दोस्रो प्राणघातक खुराक दिइएपछि र केही मिनेटपछि पनि "मिस पाइकले अझै सास फेरिरहेको प्रस्ट भएपछि" प्रत्यक्षदर्शीहरूलाई बन्द पर्दापछाडिको अँध्यारो कोठामा राखिएको थियो।
"त्यो पर्दापछाडि के भइरहेको थियो कसैलाई थाहा थिएन," स्पाइभीले भन्नुभयो। "स्वास्थ्यकर्मीहरूले कहिले र कसरी सहयोग गर्न थाले भन्ने मलाई केही थाहा भएन।"
स्पाइभीले टेनेसीका गभर्नरले अब क्रिस्टाको सजाय कम्युट (परिवर्तन) गर्नुपर्ने बताए, जुन अनुरोध यसअघि अस्वीकार गरिएको थियो।
पाइकका अर्का वकिल स्टेफन फेरेलले उनीहरू अन्य कानुनी विकल्पहरूबारे पनि विचार गरिरहेको बताए।
"हामी यसबारे गम्भीरताका साथ सोच्न चाहन्छौँ र क्रिस्टा निको होस् तथा उहाँले आफ्नो चाहना व्यक्त गर्न सकून् भन्ने सुनिश्चित गर्न चाहन्छौँ," उनले भने।
टेनेसीका गभर्नर बिल लीले एक स्वतन्त्र समीक्षाको आदेश दिनुभएको छ र बिहीबार पाइकको असफल मृत्युदण्डको अनुसन्धान "गहन हुनेछ" भन्दै "यसमा समय लाग्नेछ" भने।
"त्यहाँ धेरै प्रश्नहरू छन्," लीले भन्नुभयो। "हाम्रो राज्यका जनता ती प्रश्नहरूको उत्तर पाउन योग्य छन्, र यो अनुसन्धान त्यसैका लागि हो।"
गभर्नर लीले राज्यको मृत्युदण्ड प्रक्रियाको स्वतन्त्र समीक्षा कसले गर्नेछ भन्ने कुरा भने स्पष्ट पारेका छैनन्।
सबै मृत्युदण्ड रोक्ने उहाँको आदेशका कारण आगामी डिसेम्बर ३ मा तय गरिएको सजाय पाएका हत्यारा ग्यारी सटनको मृत्युदण्ड पनि प्रभावित हुनेछ।
मृत्युदण्डको जिम्मेवारी सम्हालेको टेनेसी सुधार विभागले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै आफ्नो कदमको बचाउ गरेको छ।
विभागले विज्ञप्तिमा भनेको छ कि उसले "महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयद्वारा स्वीकृत राज्यको कानुनी, स्थापित मृत्युदण्ड कार्यविधिका प्रत्येक चरण पालना गरेको छ।"
"कार्यविधिमा प्रयोग गरिने प्राणघातक रासायनिक सुई सधैँ प्रभावकारी रहँदै आएको छ, र कार्यविधिले आज बेलुका गरिएको प्रक्रियाबाहेक अन्य थप प्रक्रियाको अनुमति दिँदैन।"
वकिलहरूले अदालतमा दर्ता गरेको निवेदन अनुसार, पहिलो प्रयास असफल भएपछि राज्यको नियम अनुसार पाइकलाई 'पेन्टोबार्बिटल' रसायनका दुई खुराक दिइएको थियो, तर त्यसपछि पनि उहाँ जीवितै थिइन्।
"यो मृत्युदण्डले सुश्री पाइकलाई अनावश्यक पीडा दिइरहेको छ र क्रूर तथा असामान्य सजायबाट मुक्त हुन पाउने उहाँको अधिकारको उल्लङ्घन भइरहेको छ," उनका वकिलहरूले भने।
टेनेसीका महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै अनुसन्धानको निर्णयमा सहमति जनाएको छ र थपेको छ: "के भयो भनेर हामीले जान्न आवश्यक छ।"
टेनेसीको गभर्नर पदका लागि प्रतिस्पर्धा गरिरहेकी अमेरिकी रिपब्लिकन सिनेटर मार्शा ब्ल्याकबर्नले यस स्थितिलाई "दुःखद" भनेका छन्।
"के भयो र प्रक्रिया किन असफल भयो भन्नेबारे गहन समीक्षा हुनुपर्छ, तर यसको उत्तर सरल छ: इलेक्ट्रिक चेयर (इलेक्ट्रिक कुर्सी) फिर्ता ल्याउनुहोस्," ब्ल्याकबर्नले भने।
ब्ल्याकबर्नकी प्रतिस्पर्धी डेमोक्रेट जेरी ग्रीनले मृत्युदण्डको "सबैभन्दा क्रूर रूपहरूमध्ये एक" मानिने इलेक्ट्रिक चेयर फिर्ता ल्याउन खोजेको भन्दै उनको आलोचना गरे।
"गभर्नरको रूपमा, म भविष्यका सबै मृत्युदण्डहरूमा प्रतिबन्ध (मोराटोरियम) लगाउनेछु," ग्रीनले एक्स मा लेखे।
सन् २०२६ मा टेनेसीका अधिकारीहरूले बन्दीलाई मृत्युदण्ड दिन खोजेको तर असफल भएको यो दोस्रो पटक हो।
यसअघि मे महिनामा, टोलीले प्राणघातक औषधि दिन नसकेपछि टोनी क्यारुथर्सको मृत्युदण्ड रद्द गरिएको थियो। क्यारुथर्सलाई एक वर्षको छुट (सजाय स्थगित) दिइएको थियो।
