काठमाडौं। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले विद्युत् शक्तिको कारोबार गर्ने एक व्यवसायीले अर्को व्यवसायीलाई विद्युत् बिक्री गर्दा मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) नलाग्ने व्यवस्था गरिएको स्पष्ट पारेका छन्।
बुधबार प्रतिनिधि सभाअन्तर्गतको अर्थ समिति बैठकमा बोल्दै उनले भ्याट प्रणालीलाई अन्तिम उपभोक्तालाई मात्र प्रभाव पर्ने गरी परिमार्जन गरिएको जानकारी दिए। कर प्रणालीलाई सरल, वैज्ञानिक र लगानीमैत्री बनाउन सरकारले विभिन्न नीतिगत सुधारहरू अघि सारेको उनको भनाइ छ।
नयाँ व्यवस्था अनुसार अब वार्षिक १० लाख रुपैयाँसम्म आय हुने करदाताले १ प्रतिशत मात्र आयकर तिरे पुग्नेछ। यसका साथै लगानी र उद्यमशीलतालाई प्रोत्साहन गर्न आयकरको माथिल्लो दर (मार्जिनल कर दर) लाई ३९ प्रतिशतबाट १० प्रतिशतले घटाएर २९ प्रतिशतमा कायम गरिएको अर्थमन्त्री वाग्लेले बताए।
मध्यमवर्गीय नागरिकलाई राहत दिने उद्देश्यले अभिभावकहरूले आफ्ना छोराछोरीको शिक्षामा गरेको खर्चमध्ये २५ प्रतिशत वा २५ हजार रुपैयाँमध्ये जुन कम हुन्छ, त्यति रकम करयोग्य आयबाट कटौती गर्न पाउने नयाँ व्यवस्था समेत बजेटमार्फत ल्याइएको छ। उनले सम्पूर्ण नागरिकलाई औपचारिक कर प्रणालीमा आबद्ध हुँदै नियमित रूपमा आफ्नो आयकर विवरण पेस गर्न समेत आग्रह गरे।
विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) को भन्सार महसुल निर्धारणमा लामो समयदेखि देखिँदै आएको व्यावहारिक जटिलतालाई पनि सरकारले सम्बोधन गरेको छ। अबदेखि ईभीमा ‘पिक पावर’ को सट्टा गाडीको मूल्यका आधारमा भन्सार निर्धारण गरिने मन्त्री वाग्लेले जानकारी दिए।
विगतमा पिक पावरलाई आधार मान्दा प्राविधिक दुरुपयोग भएको र महालेखा परीक्षकको प्रतिवेदनले समेत अर्बौँ रुपैयाँ बेरुजु औँल्याएकाले वैज्ञानिक अनुसन्धानका आधारमा यो नीति सच्याइएको उनले स्पष्ट पारे। यो नयाँ नीतिले ईभीको मूल्यमा ५० लाख रुपैयाँभन्दा बढी वृद्धि नहुने सुनिश्चित गर्नेछ।
यसैगरी, मोफसलको कला र मनोरञ्जन क्षेत्रलाई प्रवर्द्धन गर्न महानगरपालिका र उपमहानगरपालिका बाहेकका क्षेत्रमा सञ्चालन हुने चलचित्र घर (सिनेमा हल) लाई व्यवसाय सुरु गरेको मितिदेखि १० वर्षसम्म कर छुट दिने आकर्षक व्यवस्था गरिएको छ।
स्वास्थ्य क्षेत्रतर्फ सर्वसाधारणको सहज पहुँच पुर्याउने उद्देश्यले रगत तथा खोप ढुवानीका लागि प्रयोग हुने विशेष क्यारियरहरूमा लाग्दै आएको ३० प्रतिशत भ्याटलाई आधा घटाएर १५ प्रतिशत कायम गरिएको समेत अर्थमन्त्री वाग्लेले अर्थ समितिको बैठकमा जानकारी दिए।
